aangeboren hondengedrag

Er is enorm veel geschreven over hondengedrag. Met name probleemgedrag bij honden. Wij mensen hebben de neiging om gedrag af te leren wat we niet willen. Waarom is dat soms zo frustrerend? Hoe komt het dat sommig gedrag zo hardnekkig is? Dit artikel gaat over aangeboren hondengedrag versus aangeleerd gedrag.

Wat is gedrag?

Gedrag is een combinatie van aangeboren en aangeleerd. Vergelijk het met mensengedrag: als je goed kan tekenen maar je tekent nooit, word je nooit een uitblinker. Als je niet goed kunt rekenen maar je gaat er veel van leren, word je beter in rekenen maar nooit een uitblinker.

Aangeboren hondengedrag

aangeboren hondengedragAangeboren hondengedrag betekent dat het aanwezig is in de genen van de hond. Het is overerfbaar. Een duidelijk voorbeeld daarvan is het uiterlijk. Zo hebben alle honden vier poten en twee oren. Wanneer dit niet het geval is, kunnen we spreken van een defect; een mutatie van de natuur. Er zijn geen honden met vleugels en ook niet die kunnen praten (hoewel Walt Disney ons anders wil laten geloven).

Dan zijn er gedragseigenschappen. Zo zullen sommige honden blaffen om te alarmeren (herders) en anderen dit niet doen (poolhonden). Agressie is ook een goed voorbeeld van aangeboren hondengedrag. Elke hond heeft vier hoektanden en zal die gebruiken wanneer hij dat nodig acht. Een aangeboren eigenschap is dus onomkeerbaar en in dat opzicht niet af te leren.

Aangeleerd gedrag

aangeboren hondengedragZodra een hond zijn zintuigen kan gebruiken, leert hij. Als zijn moeder onvriendelijk is naar mensen, leert hij zich zo te gedragen naar mensen. Ook bij de Golden retriever die zogenaamd kindvriendelijk zou zijn. Kindvriendelijk is aangeleerd gedrag; er bestaat geen gen voor. Aangeleerd wordt nog wel eens verward met aangeboren.

Soms zie je honden die met 12 weken al trekken aan de lijn. De eigenaar heeft geen idee dat hij dit de hond heeft aangeleerd. Geen enkele hond wordt trekkend aan de lijn geboren. Andere vormen van aangeleerd gedrag zijn: opspringen tegen mensen, blaffen bij de deurbel en agressie bij de voerbak.

Fenotype

Het totale pakket van aangeboren en aangeleerde eigenschappen van een hond wordt fenotype genoemd. Gedrag is een combinatie van genetische aanleg en de omstandigheden waarin hij opgroeit. Het één kan niet zonder het ander. Het is echter niet een fiftyfifty zaak; het is een wisselwerking en niemand weet precies hoe de exacte verhouding ligt.

Door selectief te fokken is het mogelijk om bepaalde eigenschappen met een hoge erfelijkheidsgraad (denk aan drang tot apporteren) te verhogen maar dat geeft geen garantie dat de hond ooit netjes een eend komt terugbrengen. Alleen bij de retriever is die kans groter dan bij een terriër.

Zo kunnen we de agressiedrempel in honden verhogen maar wij kunnen geen honden fokken die gegarandeerd nooit bijten. Maar neem een hond met een in aanleg hoge agressiedrempel, drijf hem keer op keer in een hoek en bedreig hem, dan is de kans groot dat hij bijt.

Pitbullcavalier

De Pitbullterriër is een hond die altijd tot de verbeelding spreekt omdat hij door veel mensen geassocieerd wordt met agressie. En dat komt omdat hij generaties lang gefokt is om te vechten met honden tot de dood erop volgt. Deze hond heeft een lage agressiedrempel.

In de VS zijn ooit een twintigtal aanvallen met dodelijke afloop door Pitbulls onderzocht en de conclusie was schokkend. Elf eigenaren hadden een strafblad waarvan zeven voor geweldpleging. Elf van de twintig honden vertoonden tekenen van lichamelijke mishandeling.

Zouden deze eigenaren hetzelfde hebben bereikt met een Cavalier? Waarschijnlijk niet. Zouden deze honden met een verantwoordelijke eigenaar tot hetzelfde gedrag zijn gekomen? Waarschijnlijk niet. Een kwestie van nature/nurture of te wel: combinatie van aangeboren en aangeleerd. Onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Gedrag afleren

aangeboren hondengedragAangeboren hondengedrag is niet af te leren.  Er zijn genoeg succesverhalen van mensen die hun hond het jagen hebben afgeleerd. Meestal met extreme correctiemiddelen. Helaas is het gedrag niet afgeleerd want het gedrag is nog altijd aanwezig in de genen. Wat is afgeleerd is het vertonen van het gedrag. De hond leert vermijdingsgedrag te vertonen omdat hij bang is voor de correctie. Zonder correctie en/of aanwezigheid van de eigenaar, gaat hij gewoon weer op jacht.

Het ‘voorstaan’ (aanwijzen) van de staande jachthonden is aangeboren. Wat hij aanwijst is aangeleerd. Dit kan dus wild zijn maar ook een kinderwagen. Zo kun je retrievers leren dummy’s op te halen in plaats van een haas of herders leren een bal na te jagen in plaats van schapen.

Jagen, hoeden en waken zijn een diep verankerde drift in vele rassen. Dat komt omdat honden (soms eeuwenlang) gefokt zijn op deze specifieke eigenschappen omdat ze gewenst waren. Nu – in ons overvolle land waar de vrijheid van honden steeds meer aan banden wordt gelegd – zijn deze ineens
ongewenst geworden en spreken we van probleemgedrag.

Het ontstaan van probleemgedrag

Aangeboren hondengedrag wordt een probleem naarmate er meer honden rondlopen. Herders op een flatje waar buren klagen over blaffen. Retrievers die vuurwerk gaan apporteren omdat ze nooit iets anders te doen krijgen. Of gezelschapshonden die onzindelijk worden omdat ze de hele dag alleen gelaten worden. Wanneer je goed nadenkt over de aangeboren eigenschappen van een hond voordat je hem aanschaft kun je veel probleemgedrag bij honden voorkomen.

Probleemgedrag bij honden ontstaat ook (vaak) door aangeleerd gedrag. Vooral gedrag waarvan de eigenaar niet weet dat hij het aangeleerd heeft. Het (onbedoeld) belonen van ongewenst gedrag bijvoorbeeld. Denk aan een hond wegduwen als hij opspringt. Maar ook het foutief corrigeren kan hele nare gevolgen hebben. Denk aan het bestraffen van agressie of het voor straf naar de mand sturen.

Probleemgedrag bij honden heeft natuurlijk meerdere vormen en oorzaken. Sommige gedragsproblemen zijn zeer complex. Het is niet altijd makkelijk om de oorzaak en de motivatie te achterhalen. Daarom zijn er gediplomeerde gedragstherapeuten die daarbij kunnen helpen.

Wil je meepraten over hondengedrag of heb je vragen? Dat kan op ons forum.

0 Reacties

Geef een antwoord

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?

Spring naar toolbar